Krzyże przydrożne

  • Mapa
  • Galeria
  • Informacje
  • Jak odszukać?

Krzyż bruśnieński - nazwa ta mówi, że krzyż, jest wykonany z wapienia bruśnieńskiego (z miejscowego kamieniołomu) przez rzemieślników ze Starego Brusna. Wieś ta, która dziś już nie istnieje była przed II wojną światową znanym i cenionym ośrodkiem kamieniarskim w Galicji, a później w Rzeczpospolitej. Wyroby kamieniarzy z Brusna Starego znajdziemy na cmentarzach w promieniu liczącym ponad 150 km: Na zachód – po Kolbuszową, na wschód – po Lwów, na północ – po Bełz, a na południe – po Przemyśl. Oczywiście największa ich ilość występuje w powiecie lubaczowskim. Rzeźby te stanowią unikalne dziedzictwo tego pięknego zakątka Polski. Nadają charakter i urozmaicają nasz południoworoztoczański krajobraz. Przyciągają wzrok turystów i cieszą swoją wyjątkowością.

Krzyż przydrożny - to w dużym skrócie krzyż, który nie jest nagrobkiem. Masowe fundacje takich rzeźb z bruśnieńskiego kamienia rozpoczęły się w latach 40. XIX w. Fundowano tzw. krzyże gromadzkie – upamiętniające zniesienie pańszczyzny (1848r.). Stawiano też inne krzyże i figury w dowód wdzięczności Bogu czy z prośbą o ochronę przed nieszczęściem lub chorobą. Każdy fundator miał swoją prywatną intencję.

Jak natrafić na bruśnieńskie krzyże przydrożne?
Z samej nazwy możemy już wywnioskować, że najczęściej przy drogach. Jednak takie wyjaśnienie nie jest do końca ścisłe, bo wydarzenia z czasów II wojny i okresu powojennego spowodowały zniknięcie z powierzchni ziemi małych przysiółków i dużych wsi. Czas zatarł większość śladów wielo- kulturowej historii tego regionu. Krzyże, które kiedyś stały przy drodze, w ogrodzie dzisiaj znajdujemy w zupełnie odludnych miejscach – środek pola, gęsty las czy kępka zarośli z dala od cywilizacji. Czasami jest to tylko ledwie widoczna leśna ścieżka lub polna droga. Miejsce po wsi znaczą zdziczałe drzewa owocowe, czy resztki fundamentów domostw, kamienne studnie i ... samotne krzyże. Wystarczy przejechać się ro- werem po okolicy. Już w Horyńcu spotkamy ich kilkanaście, najczęściej przy posesjach. Zagłębiając się nieco dalej w Roztocze Południowe musimy bardziej wytężyć wzrok, aby wśród zarośli dostrzec charakterystyczne obiekty.

Logo projektu
Promocja walorów przyrodniczych, uzdrowiskowych i dziedzictwa kulturowego Gminy Horyniec-Zdrój poprzez wydawanie czasopisma Gazeta Horyniecka oraz stronę internetową z dynamiczną mapą atrakcji turystycznych. Projekt współfinansowany jest ze środków Unii Europejskiej w ramach osi 4 - LEADER Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.